|
 تاریخ: سهشنبه 8 خرداد 1386 - 16:38 عنوان: اگر فتواى ولى فقيه با فقهاى ديگر |
 |
|
اگر فتواى ولى فقيه با فقهاى ديگر اختلاف (تعارض) داشته باشد، چه بايد كرد؟
عقل آدمى حكم مىكند: انسان در مواردى كه علم و خبرويّت ندارد، به صاحبنظران و متخصصان مراجعه كند. مثلاً بيمار كه راه درمان خود را نمىداند، به پزشك رجوع مىكند، يا كسى كه در ساختن خانه مهارت ندارد، از معمار متخصص استمداد مىجويد. همچنين همه انسانها فرصت تحقيق يا توانايى لازم براى استخراج احكام از منابع اصلى شرع را ندارند، پس بايد به متخصصان و صاحبنظرانى كه از چنين توانايى ـ در حد مطلوب ـ برخوردارند، مراجعه و از آنها پيروى كنند. اين مسأله در آيه شريفه «فَاسْأَلُواْ اَهْلَ الذِّكْرِ اِنْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُونَ»([1])اشاره شده است.
طبيعى است متخصصان هر علمى در جزئيات مسائل با يكديگر توافق كامل نداشته باشند; مثلاً گاه مشاهده مىشود چند پزشك حاذق در تشخيص بيمارى خاصّى به نتيجه اى يكسان نمىرسند و نسخه هاى متفاوتى تجويز مىنمايند. در مواردى كه متخصصان توافق ندارند، عقل مىگويد، مراجعه به «اعلم» لازم است; يعنى آن كس كه تخصص برترى دارد، بايد بر ديگران مقدّم شود.
در احكام شرعى فردى، هر شخصى براى تعيين مسير خود به مجتهد اعلم ـ كه در كشف و استنباط احكام تواناتر از ديگران است ـ مىتواند مراجعه كند. در مسائل اجتماعى و سياسى بايد به مجتهدى كه در اين جنبه ها اعلم است و به گونه نظام¬مند توسط خبرگان انتخاب مى شود، مراجعه كرد. از سوى ديگر مراجعه به مراجع مختلف موجب هرج و مرج و اختلال نظام مىشود، از اين رو تكليف نهايى بايد توسّط مجتهد معيّنى اعلام شود و در جامعه پياده گردد. به اين دليل اظهار نظر در مسائل جامعه اسلامى، فقط به مجتهدى سپرده شده كه در رأس جامعه قرار دارد و به تمام مصالح و مفاسد جامعه آگاهى بيشترى دارد.
تقدّم فتواي ولي فقيه در مسائل اجتماعي
بنابراين در صورت تعارض (اختلاف) فتواى ولى فقيه با فقهاى ديگر، در امور فردى مىتوان به مرجع تقليدى كه در فقاهت، اعلم تشخيص داده ايم مراجعه كرد امّا در امور اجتماعى هميشه نظر ولىّ فقيه مقدّم است. چنانكه فقهاء در مورد قضاوت تصريح كرده اند و حتّى در رساله هاى عمليّه هم آمده است كه اگر يك قاضى شرعى در موردى قضاوت كرد قضاوت او براى ديگران حجّت است و نقض حكم او ـ حتّى از طرف قاضى ديگرى كه اعلم از او باشد ـ حرام است.
* * * * *
________________________________________
[1]ـ نحل (16): 43; اگر نمى دانيد از آگاهان بپرسيد.
منبع: کتاب پرسش ها و پاسخ ها /استاد آیت الله مصباح یزدی
برای دیدن این کتاب و کتاب های دیگر ازین استاد ارزشمند (حفظه الله) که به حق دریایی از حکمت هستند می تونید به سایت زیر مراجعه کنید:
http://www.mesbahyazdi.org/farsi/ |
|
