|
 تاریخ: سهشنبه 8 خرداد 1386 - 16:42 عنوان: چرا ولايت فقيه ـ همانند رياست جمه |
 |
|
چرا ولايت فقيه ـ همانند رياست جمهورى ـ دوره اى نباشد، تا از مضرات تمركز قدرت در دست يـك نـفر جـلوگـيرى كـنيم؟
در جواب اين پرسش ذكر چند نكته لازم است كه بايد مورد بررسى قرار گيرد:
نقطه ثبات در نظام سياسي
1. وجود نقطه ثبات در نظام سياسى مطلوب است.
همه فيلسوفان سياست متفقند اگر در كشورى بتوان از آفات نقطه ثبات جلوگيرى كرد، چنين چيزى خودبخود رجحان دارد. بر همين اساس در بسيارى از كشورهاى دنيا افزون بر قواى سه گانه يك شيوه سلطنت يا رياست جمهورى دائم و يا امپراتورى وجود دارد. قابل توجه است كه برخى از اين كشورها مانند انگلستان مهد دمكراسى جديد و تمدن صنعتى به شمار مىآيند. استدلال معتقدان اين نظريه اين است كه بريتانياى كبير ـ كه حاكميت بسيارى از كشورها را داشت و هنوز هم با بسيارى از كشورها مشترك المنافع است ـ نيازمند نقطه ثابت است، كه در واقع مظهر اقتدار و امنيت ملى است.
جلوگيري از آفات نقطه ثبات
2. آيا مى توان از آفات نقطه ثبات جلوگيرى كرد؟
در واقع مهمترين فايده دوره اى كردن، جلوگيرى از فسادى است كه با فربه شدن ناموزون قدرت، در دست يك نفر ـ در زمان طولانى ـ حاصل مى شود.
پاسخ اين مشكل با اندكى جستجو در اصل نظريه، به دست مىآيد. توضيح آنكه يكى از شرايط رهبر، عدالت و تقواست، و قانون، مجلس خبرگان را موظف كرده است هم در مقام كشف و تشخيص (آغاز رهبرى) و هم در مقام بقا، (استمرار رهبرى) رهبر اين صفات را داشته باشد.
اگر عدالت و تقوا نباشد، هيچ گاه شخصى به عنوان ولى فقيه انتخاب نمى شود حتى اگر در ابتدا رهبر، عادل و متقى بود، ولى در ميانه راه عدالت يا تقواى خود را از دست داد، خود به خود از اين مقام عزل مىشود و وظيفه خبرگان است كه عزل او را اعلام كنند; چون ولايت الهى را از دست داده است. حضرت امام(قدس سره)مىفرمايد: «اگر ولى فقيه يك كلمه دروغ بگويد، يك كلمه، يك قدم بر خلاف بگذارد، آن ولايت را ديگر ندارد.»([1])
3. آخرين نكته اى كه بايد مورد بررسى واقع شود، نقش كاشف بودن خبرگان و كشف كسى كه صلاحيت اداره جامعه اسلامى را دارد، مىباشد.
گاه دوره اى با توسط انتخاب مستقيم مردم ظهور مى كند و گاه توسط مجلس خبرگان; چون انتخاب مستقيم توسط مردم خود سؤال مستقل و داراى اهميت بسيارى است، جداگانه مورد بررسى قرار گرفته است. امّا بعد از آنكه مسأله نقطه ثبات و فوايد آن را از ديدگاه فلاسفه سياست مورد اشاره قرار داديم و تمهيدات لازم در وظايف خبرگان و نظارت آنها بر رهبر را ملاحظه كرديم، بايد گفت انتخابات دوره اى در مورد رهبر لازم نيست; چون وظيفه خبرگان كشف (تشخيص) مصداق رهبر است.
خبرگان و شناسايي رهبر
توضيح آنكه بدين گونه نيست كه عده اى كانديدا بشوند و اعضاى خبرگان مجبور به گزينش شايسته ترين فرد باشند، بلكه كانديداهاى رهبرى در مرحله اول تمامى اسلام شناسان داراى صلاحيت مىباشند، و كار خبرگان نخبه شناسى است ـ آن هم در گستره تمامى جامعه اسلامى، نه فقط در محدوده عده اى خاص ـ به همين دليل كشف (تشخيص) آنها داراى اهميت است. هر گاه و به هر دليل منطقى خبرگان به اين نتيجه رسيدند كه رهبر شرايط رهبرى را از دست داده است و يا كس ديگرى در زمان رهبرى ايشان پيدا شده كه از او اقوى و بهتر است، رهبرى خود به خود از مقام خود عزل شده و لازم است خبرگان عزل ايشان را اعلام كنند و فقيه ديگرى را جانشين وى سازند. در اين صورت ديگر لازم نيست هر از چند گاهى انتخابات صورت گيرد. همه خوب مىدانيم برگزارى انتخابات تا چه اندازه لوازم و پيامدهاى اجتماعى دارد، گذشته از آنكه با اقتدار رهبرى و نقطه ثبات بودن ايشان در جامعه سازگارى ندارد.
اهميت اين نكته هنگامى آشكار مىشود كه فقيهى با كفايت و لايق چون حضرت آيةالله خامنه اى بر مسند ولايت تكيه زند و تدبير امور را به عهده بگيرد و به گونه اى عمل كند كه دوست و دشمن به كفايت و لياقتش اعتراف كنند و گاه آشكارا آن را بر زبان آورند. در چنين مواقعى است كه محوريت چنين فقيهى نقطه قوت نظام است، بر همگان است قدر آن را بدانند و در تبعيّت از ايشان بكوشند.
در پايان خوبست به اين نكته توجه شود كه تئورى دوره اى بودن رهبرى و رياست در جوامعى مطرح شده كه بسيارى از كانديداها داراى ضعفهاى اخلاقى و حتى حقوقى هستند و هر روز در دنيا شاهد به دادگاه كشيده شدن رؤساى جمهور و نخست¬وزيران و ساير مقامات عاليرتبه هستيم طبعاً هر چه دوران حكومت چنين كسانى كوتاهتر باشد احتمال سوء استفاده اشان كمتر است امّا در نظامى كه رهبر آن داراى عاليترين مقام تقوى و عدالت و تالى تلو معصوم است جاى چنين توهّمى نيست و اكنون كه دو دهه از حكومت چنين افرادى در ايران اسلامى مىگذرد كوچكترين نقطه ضعفى در زندگى امام راحل يا مقام معظم رهبرى ديده نشده است و اگر چنين چيزى وجود مى داشت دشمنان اسلام و انقلاب هزاران مرتبه آنرا بزرگ مى كردند و هزاران بار در رسانه هاى گروهى پخش مى كردند.
* * * * *
________________________________________
[1]ـ صحيفه نور، ج 11، ص 122، مصاحبه پروفسور «الگار» با امام خمينى(قدس سره).
منبع: کتاب پرسش ها و پاسخ ها /استاد آیت الله مصباح یزدی
برای دیدن این کتاب و کتاب های دیگر ازین استاد ارزشمند (حفظه الله) که به حق دریایی از حکمت هستند می تونید به سایت زیر مراجعه کنید:
http://www.mesbahyazdi.org/farsi/ |
|
